Trump'tan İran'a Silah Satan Ülkelere Yüzde 50 Gümrük Tehdidi

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a askeri silah tedarik eden ülkelerin ABD'ye ihraç ettiği tüm mallara yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Trump, bu kararı 8 Nisan 2026'da Truth Social hesabından paylaştığı bir mesajla duyurdu. Açıklama, ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkesin ilan edilmesinin hemen ardından geldi.

Trump'ın Açıklaması ve Kapsamı

Trump, Truth Social'daki paylaşımında şu ifadelere yer verdi: "İran'a Askeri Silah tedarik eden herhangi bir Ülke, Amerika Birleşik Devletleri'ne satılan tüm mallara yüzde 50 oranında derhal tarife uygulanacaktır. Hiçbir istisna veya muafiyet olmayacaktır!"

Başkan, ateşkes anlaşmasının ardından İranlı yetkililerle yakın iş birliği içinde olacaklarını da belirtti. Trump, "Uranyum zenginleştirmesi olmayacak" diyerek ABD'nin 15 maddelik barış önerisinde ilerleme kaydedildiğini vurguladı ve iki ülkenin tarifeler ile yaptırım rahatlama konularını da görüşeceğini ekledi.

Hukuki Belirsizlik: Tehdit Uygulanabilir mi?

Analistler, Trump'ın bu tehdidinin hukuki dayanağı konusunda ciddi soru işaretleri taşıdığını vurguluyor. Yüksek Mahkeme, Şubat 2026'da Trump'ın Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'nı (IEEPA) kapsamlı küresel tarifeler için kullanmasını anayasaya aykırı bulmuştu. Bu karar, yaklaşık 166 milyar dolarlık tarife iadesi yükümlülüğü doğurdu.

"Kullanılabilecek anlık bir politika aracı ya da yetki yok. Kongre'nin bir yasası ya da başka bir ticaret aracının uyarlanması gerekiyor." — Rachel Ziemba, Yeni Amerikan Güvenlik Merkezi

Atlantik Konseyi'nden Josh Lipsky ise Trump'ın tehdidinin esas olarak Çin'e yönelik olduğunu değerlendirdi. Çin ve Rusya, tarihsel olarak İran'ın askeri kapasitesine katkıda bulunan ülkeler arasında yer alıyor. Reuters'ın daha önce haberleştirdiğine göre Tahran, Çin'den süpersonik gemisavar füzesi satın almayı değerlendiriyordu; Çinli çip üreticisi SMIC'in ise İran ordusuna çip üretim araçları gönderdiği ileri sürülüyor.

Çin ile Mayıs Zirvesi Öncesinde Gerginlik Riski

Yeni tarifelerin Çin'i hedef alması durumunda, Trump ile Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping arasında Mayıs 2026'da planlanmış olan zirveyi tehlikeye atabileceği değerlendiriliyor. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Trump'ın ABD-Çin ilişkilerinde istikrarı korumayı, nadir toprak minerallerine erişimi güvence altına almayı ve Çin ile "büyük bir çatışmadan" kaçınmayı hedeflediğini belirtti.

• Mevcut tarife mekanizmaları: Çelik, alüminyum ve bakırdan yapılan ürünlere yüzde 50 vergi
• Türev ürünlere yüzde 25 tarife uygulanıyor
• Temmuz 2026'dan itibaren büyük ilaç şirketlerine yüzde 100 tarife geliyor
• Rusya'dan ABD ithalatı 2025'te yüzde 26,1 artarak 3,8 milyar dolara ulaştı

Uzmanlar, Trump'ın bu adımının somut bir politika değişikliğinden çok diplomatik bir baskı aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Bununla birlikte, küresel ticaret ortamındaki belirsizliğin sürmesi, piyasaları temkinli bir tutum sergilemeye yöneltiyor.